AMBITNY PROJEKT MŁODYCH

A M B I T N Y P R O J E K T M Ł O D Y C H

Uczniowie z Zespołu Szkół nr 1 im. E. Kwiatkowskiego w Myszkowie wysoko podnoszą swoim rówieśnikom poprzeczkę. Młodzież z innych powiatów na ich tle wypada bardzo blado. „Co z tą cukrzycą” – to nazwa projektu społecznego, który w ramach ogólnopolskiej akcji „Zwolnieni z teorii” realizują nasi.

Tematyka bardzo poważna, bo cukrzyca – która jest tematem tego projektu – to śmiertelne zagrożenie. Młodzi ludzie z „Kwiatkowskiego” chcą edukować nas, czym jest ta choroba i z jakimi problemami zmagają się osoby, które są na nią chore. Wyjaśniają, za portalem pacjent.gov.pl: „w 2018 roku w Polsce, 2,9 mln osób dorosłych było chorych na cukrzycę. W latach 2013-2018, czyli w zaledwie 5 lat, liczba ta wzrosła aż o 13,7%.

Niewiele osób jednak wie, na czym to polega, jakie są przyczyny i jakie mogą być powikłania”. Nastolatkowie obrali sobie za cel dotarcie do jak największej liczby osób, uświadamiając je, jak wygląda życie z cukrzycą, przedstawiając wiele informacji i ciekawostek, które jej dotyczą.

Zespół tworzy pięcioro uczniów: Wiktoria Pop, Paulina Skorupa, Dominika Gacek, Kamil Dorobisz i Bartosz Pocztowski. Od listopada 2021 roku publikowali na swojej stronie projektowej ważne informacje o cukrzycy. Na finiszu projektu przeprowadzili wywiad z internistką i diabetologiem – Agnieszką Rosikoń-Izdebską. Efekt ich trudnej pracy poniżej.

»W ramach patronatu, Pani doktor Agnieszka Rosikoń-Izdebska odpowiedziała na zadane przez nas oraz naszych obserwujących pytania. Serdecznie chcielibyśmy podziękować za poświęcony czas. Zapraszamy do przeczytania!

1. Dlaczego wybrała Pani taką specjalizację?

- Posiadam dwie specjalizacje. Pierwszą z chorób wewnętrznych oraz drugą z diabetologii. Wybrałam specjalizację z diabetologii, żeby pomóc pacjentom, którzy mają cukrzycę w leczeniu tej choroby i zapobieganiu jej powikłaniom, które bywają bardzo poważne i ograniczające ich życie. Wśród leków przeciwcukrzycowych jest szeroki wachlarz możliwości terapii, którą ja zawsze dopasowuję do pacjenta.

Należy jednak zawsze pamiętać, co szczególnie podkreślam, że najważniejszym lekiem do leczenia tej choroby jest dieta i aktywność fizyczna.

2. Jaka grupa wiekowa jest najbardziej narażona na tę chorobę?

- Na wystąpienie tej choroby narażona jest każda grupa wiekowa. Nie ma więc szczególnej grupy wiekowej, którą cukrzyca specjalnie lubi lub nie lubi:) Chorować mogą dzieci, dorośli i starcy.

3. Jak cukrzyca wpływa na życie chorych?

- Cukrzyca wpływa bardzo różnie na życie chorego. Jeśli pacjent „zaprzyjaźni się” ze swoją chorobą to na pewno życie z nią jest łatwiejsze, niż gdy traktuje ją jak wroga. Życie pacjenta z cukrzycą może w ogóle nie odbiegać standardem od życia zdrowej osoby, jeśli tylko cukrzycę wykryjemy w odpowiednim momencie, będziemy ją dobrze leczyć tzn.- będziemy mieć nad nią kontrolę.

Jeśli jednak pacjent dopuści się do zaniedbań, nie będzie stosował odpowiedniej, zdrowej diety i będzie prowadził bierny tryb życia, to choroba przejmie nad nim kontrolę i wtedy może bardzo utrudnić, uprzykrzyć i ograniczyć życie. Może okaleczyć chorego np. ślepotą albo amputacją kończyny.

4. Czy ma pani jakieś propozycje, co można zrobić, aby uświadomić społeczeństwo, jak groźna w skutkach może być cukrzyca?

- Oczywiście. Zaczynając od uświadamiania dzieci np. na zajęciach w przedszkolu, lekcjach w szkole po udostępnienie odpowiednich spotów w TV i social mediach, aby dorośli również mieli świadomość zagrożenia. Konieczna jest szeroka i systematyczna edukacja.

5. Czy według Pani edukacja młodych ludzi może spowodować spadek zachorowań?

- Mam pewność, że edukacja młodych może spowodować spadek zachorowań i myślę tu głównie o zachorowaniach na cukrzycę typu 2., która rozwija się wskutek nadmiernego spożycia kalorii i prowadzenia „kanapowego” trybu życia głównie przed TV, komputerem czy smartfonem.

6. Jak reagować, gdy dowiemy się, że mamy do czynienia z osobą chorą na cukrzycę?

- Jeśli wśród nas znajduje się osoba, którą dotknęła cukrzyca, to powinniśmy się zachować tak, jak sami chcielibyśmy, żeby nas traktowano. Powinniśmy być czujni i zawsze gotowi do pomocy. Jeśli nasza koleżanka lub kolega ma cukrzycę, to nie wolno nam częstować go słodyczami, sokami czy proponować posiłków typu fast food, zwłaszcza gdy ma nadwagę lub jest otyła. Natomiast ktoś, kto choruje na cukrzycę typu 1., wymaga szczególnej troski.

Jeśli przyjmuje insulinę kilka razy dziennie lub podaje ją za pomocą pompy insulinowej, to występuje ryzyko hipoglikemii, czyli groźnego niedocukrzenia. Jeśli taka osoba prezentuje objawy niedocukrzenia np. bardzo się spoci, ma silne zawroty głowy, drżenia mięśniowe czy zaburzenia widzenia to nie można jej zostawić samej. Trzeba podać do wypicia słodki napój i szybko wezwać pomoc, ponieważ może stracić przytomność.

Trzeba być również wyrozumiałym, kiedy chory na cukrzycę typu 1. musi wykonać iniekcję insuliny - potrzebuje wtedy chwilę intymności:).

7. Czy umiemy zapobiegać cukrzycy typu 1., która często objawia się już w dzieciństwie?

- Niestety nie znamy skutecznej metody zapobiegania cukrzycy typu 1., ponieważ nie mamy pewności, jakie czynniki ją wywołują. Mogą nimi być wirusy lub białka mleka krowiego, alergeny. Zatem w przypadku cukrzycy typu 1. rolę odgrywa zachowanie rodziców. Powinni oni dbać o zdrowy rozwój swoich pociech. Mam tu na myśli zdrowe odżywianie dzieci, unikanie skupisk ludzkich, ognisk zakażeń oraz poddawanie szczepieniom ochronnym.

8. Jak postępować w przypadku podejrzenia cukrzycy typu 1.?

- Podejrzewać cukrzycę typu 1. należy zawsze, kiedy dziecko nagle chudnie, jest bardzo osłabione, senne, dużo pije i dużo sika. Zazwyczaj skarży się na ból brzucha, swędzenie skóry, uczucie nudności, nawet wymioty. Wtedy należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza rodzinnego lub najbliższego szpitala, gdzie w ciągu kilku minut lekarz postawi diagnozę.

9. Jak często powinniśmy się badać pod kątem choroby cukrzycy?

- Każde dziecko zaraz po urodzeniu ma badaną krew m.in. w kierunku cukrzycy. Potem nie wykonuje się rutynowo badań kontrolnych. Wyjątek stanowią dzieci, których rodzice chorują na cukrzycę typu 1. Wtedy każdorazowe wystąpienie objawów wskazujących na chorobę obliguje do pobrania krwi i oznaczenia w niej poziomu glukozy. U dorosłych jest nieco inaczej.

Każda dorosła osoba po 45 r.ż. powinna oznaczyć poziom glukozy we krwi raz na 3 lata, a jeśli jest z grupy ryzyka (np. otyła, z nadwagą, nadciśnieniem tętniczym) powinna to badanie wykonać raz w roku.

10. Jak zapobiegać cukrzycy typu 2?

- Zapobieganie cukrzycy typu 2. w przeciwieństwie do cukrzycy typu 1. jest znane i tak naprawdę nietrudne. Należy zdrowo się odżywiać zgodnie z piramidą żywienia i ćwiczyć przynajmniej co drugi dzień po 45 minut. Pokrótce - nie wolno pić słodkich napojów, jeść słodyczy, chipsów, fast foodów, potraw przetworzonych, tłustych, po prostu niezdrowych. Do woli natomiast należy pić wodę i jeść surowe warzywa. Owoce jemy w umiarze, ponieważ zawierają dużo cukrów.

Wiktoria Pop, Paulina Skorupa, Dominika Gacek

11. Czy wieczorem organizm produkuje mniej insuliny niż ma to miejsce w innych porach dnia?

- Wydzielanie insuliny ma charakter pulsacyjny w odpowiedzi na spożyty pokarm. Jednak wykazuje pewien rytm dobowy. Największą jej ilość wydziela trzustka w godzinach porannych i dopołudniowych. Mniejszą wieczorem, a najmniejszą w nocy. W godzinach popołudniowych i wieczornych powinno się zatem zdecydowanie mniej zjadać.

Kamil Dorobisz, Dariusz Pocztowski

12. Jakie obserwuje Pani najczęstsze objawy u pacjentów?

- W mojej pracy mam głównie do czynienia z chorymi na cukrzycę typu 2. Najczęstsze objawy, które skłoniły ich do zbadania poziomu cukru to osłabienie, infekcje miejsc intymnych, swędzenie skóry, ropnie na skórze, uczucie silnego pragnienia, zaburzenia czucia skóry stóp, mrowienia czy osłabienie wzroku. Rzadziej chudnięcie lub częste sikanie.

13. Czy nerwowy tryb życia może mieć wpływ na rozwój choroby cukrzycy?

- Stres i nerwowy tryb życia ma bardzo istotny wpływ na rozwój wielu chorób, w tym cukrzycy. Dlatego szczególnie powinniśmy unikać sytuacji stresogennych.

14. Czy ma Pani jakieś złote rady, które ułatwią życie pacjentom zmagającym się z chorobą cukrzycy?

- Zawsze moim pacjentom służę dobrymi, czasem „złotymi” radami i bardzo się cieszę, kiedy z nich korzystają i wdrażają je w swoje codzienne życie. Dotyczą one przede wszystkim diety np. stosowania zdrowych bezkalorycznych alternatyw dla cukru oraz aktywności fizycznej, która wcale nie musi wymagać od nas dużych poświęceń.

Zawsze polecam leczenie nowoczesnymi lekami oraz korzystanie z szeroko dostępnych aplikacji ułatwiających terapię cukrzycy, która towarzyszy pacjentowi przez długie lata jego życia. Dla cukrzyków z typem 2. żywa pozostaje stale stara złota rada- „śniadanie zjedz sam, obiadem się podziel z przyjacielem, a kolację oddaj wrogowi”. Na koniec - proszę się jak najwięcej uśmiechać, nie martwić i myśleć pozytywnie. To droga do sukcesu kontroli cukrzycy«.

Gratulujemy uczniom, ich zaangażowanie i poziom projektu napawają nas dumą. Dziękujemy, że możemy chwalić na naszych łamach tak ambitne inicjatywy. (kk)