Walka o dziecko – konflikt prawny

WALKA O DZIECKO - KONFLIKT PRAWNY

Sąd Rodzinny będzie musiał zweryfikować czy dziecko nie zostało zmanipulowane przez rodzica, pod którego opieką pozostaje. To efekt rozpoznania skargi przez Trybunał Konstytucyjny. O rozstrzygnięciu konfliktu prawnego Patrik Skrzypczyk – pełnomocnik procesowy.

22 czerwca 2022 r.

Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie wszczętej na skutek skargi konstytucyjnej dotyczącej zgodności z Konstytucją RP oraz Konwencją o prawach dziecka i Konwencją o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, przepisów Kodeksu Postępowania Cywilnego umożliwiających nałożenie przez Sąd rodzinny na osobę, pod której opieką znajduje się dziecko, obowiązku zapłaty sumy pieniężnej na rzecz osoby uprawnionej do kontaktów z dzieckiem w związku z ich brakiem realizacji.

Jak czytamy w sentencji wyroku sygn. akt SK 3/20: „Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 598 [16] § 1 w związku z art. 598 [15] § 1 ustawy Kodeks postępowania cywilnego w zakresie, w jakim obejmują sytuacje, w których niewłaściwe wykonywanie lub niewykonywanie obowiązków związane jest z zachowaniem dziecka, niewywołanym przez osobę, pod której pieczą dziecko to się znajduje, są niezgodne z art. 48 ust. 1 zdanie drugie oraz art. 72 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej”.

Oznacza to, że sąd rodzinny rozpoznając wniosek o zagrożenie zapłatą kwoty pieniężnej oraz nałożeniem grzywny na rodzica, który nie wykonuje postanowienia Sądu co do wydawania dziecka drugiemu rodzicowi na kontakty, będzie zobowiązany do zbadania czy do niewykonania kontaktu doszło z uwzględnieniem woli dziecka, bez ingerencji osoby, pod której opieką dziecko się znajduje.

Oczywiście Sądy rodzinne bardzo często wysłuchują małoletnich w sprawach, w których jest to konieczne. Wysłuchanie odbywa się w tzw. niebieskim pokoju (na podstawie przepisów: art. 216 [1] k.p.c. w postępowaniu procesowym, zaś w postępowaniu nieprocesowym na podstawie art. 576 § 2 k.p.c.).

Czy sędzia może w takim razie oprzeć się na takim wysłuchaniu małoletniego w trybie art. 576 § 2 k.p.c.?

Art. 576. KPC [Wysłuchanie] § 1. Przed wydaniem orzeczenia co do istoty sprawy sąd opiekuńczy wysłucha przedstawiciela ustawowego osoby, której postępowanie dotyczy. W wypadkach ważniejszych powinien ponadto w miarę możności wysłuchać osoby bliskie tej osoby. § 2. Sąd w sprawach dotyczących osoby lub majątku dziecka wysłucha je, jeżeli jego rozwój umysłowy, stan zdrowia i stopień dojrzałości na to pozwala, uwzględniając w miarę możliwości jego rozsądne życzenia.

Wysłuchanie odbywa się poza salą posiedzeń sądowych.

W mojej ocenie wysłuchanie małoletniego przez sędziego w postepowaniu o nałożenie grzywny za niewykonywanie kontaktów jest obarczone swoistym błędem, gdyż postępowanie dotyczące nałożenia grzywny za niewykonywania kontaktów z dzieckiem, nie dotyczy osoby małoletniej, tylko rodziców dziecka.

Sąd rodzinny działa w takim postępowaniu jako organ egzekucyjny, dokonuje czynności polegających na zbadaniu czy do wydania dziecka na kontakt nie doszło oraz ile razy taka sytuacja miała miejsce. Następnie nakłada grzywnę na rodzica, który nie wykonywał prawidłowo postanowienia Sądu.

„Skutek wyroku sygn. akt SK 3/20 Skutkiem niniejszego wyroku nie jest utrata mocy obowiązującej przez art. 598 [15] § 1 oraz art. 598 [16] § 1 k.p.c., a tylko wyeliminowanie zakresu tych przepisów, który został wskazany w sentencji orzeczenia Trybunału jako niekonstytucyjny.

Tym samym sądy opiekuńcze – przy rozpatrywaniu wniosków o zagrożenie zapłatą określonej sumy pieniężnej oraz o zobowiązanie do zapłaty tej sumy – obowiązane będą z urzędu wziąć pod uwagę, czy do niewykonania albo niewłaściwego wykonania obowiązków przez osobę, pod której pieczą znajduje się dziecko, doszło w wyniku uwzględnienia woli dziecka (wyrażonej samodzielnie, bez wpływu osoby, pod której pieczą się ono znajduje)”. Źródło: https://tiny.pl/w7t1t

W niniejszej sytuacji mamy do czynienia z luką prawną polegającą na tym, że na Sąd został nałożony obowiązek wysłuchania małoletniego, a tymczasem w przepisach kodeksu postępowania cywilnego nie zawarto regulacji, w jaki sposób ma to nastąpić, jeżeli sprawa nie dotyczy małoletniego wprost.