Chroń swoje dane: zastrzeż PESEL

Numer PESEL to nasze drugie imię i nazwisko. Towarzyszy nam w codziennym życiu i jest niezbędny choćby przy wizytach w urzędach, placówkach zdrowia, czy przy podpisywaniu najprostszych umów. Ten jedenastocyfrowy symbol numeryczny pozwala na łatwą identyfikację osoby, która go posiada. Z kombinacji cyfr możemy również w łatwy sposób odczytać datę urodzenia oraz płeć posiadacza.

PESEL to wystarczający zestaw informacji, który może być wykorzystany przez złodziei danych i cyberprzestępców. Zatem ten zwykły numer zawiera ogrom podstawowych danych o osobie.

Wraz z rozwojem technologii coraz częściej mamy do czynienia z kradzieżami danych osobowych. Skradziony numer PESEL jest często wykorzystywany do popełnienia oszustw i innych nadużyć.

Najbardziej powszechnym nadużyciem jest wykorzystanie danych w celu wyłudzenia pieniędzy. A nasz numer może wpaść w niepowołane ręce na wiele sposobów – ataki hakerskie. I nie chodzi tutaj tylko o ataki na nasze komputery lub inne indywidualne urządzenia służące do transmisji danych.

Ofiarami stają się również instytucje państwowe takie jak szpitale, urzędy, w których nasze numery PESEL są przechowywane w celach administracyjnych.

Jak chronić się przed utratą numeru PESEL i innych danych?

1. Unikaj kserowania dowodu.

2. Nie zostawiaj dowodu osobom trzecim np. jako zastaw.

3. Sprawdzaj, czy strona internetowa, z której korzystasz, jest szyfrowana.

4. Unikaj korzystania z hotspotów i otwartych sieci wi-fi.

5. Sprawdzaj swój status w Krajowym Rejestrze Długów.

6. Uważaj czy nie wyrzucasz do śmieci dokumentów zawierających dane wrażliwe.

Od 17 listopada ustawodawca daje kolejne możliwości obywatelom, aby chronić ich dane. Każdy pełnoletni posiadacz numeru PESEL może dokonać zastrzeżenia go w specjalnym rejestrze. Takie zastrzeżenie ma nas chronić przed ewentualnym zaciągnięciem zobowiązań np. kredytu przez nieuprawnione osoby.

Od 1 czerwca 2023 r. instytucje finansowe, instytucje kredytowe oraz notariusze, będą miały obowiązek sprawdzenia, czy dany numer PESEL jest zastrzeżony przy zawieraniu np. umowy kredytowej. Do tego czasu można zastrzegać albo cofać zastrzeżenie numeru PESEL, ale konsekwencje prawne będą wyciągane dopiero wobec zdarzeń, które nastąpią po 1 czerwca 2024 r.

Zastrzeżenie numeru PESEL w żaden sposób nie zablokuje ci możliwości rejestracji do lekarza, realizacji recepty czy załatwienia sprawy urzędowej.

Jak zastrzec PESEL:

Aby skorzystać ze zmian w prawie i zastrzec swój numer PESEL, nie musisz już wychodzić z domu – możesz to zrobić za pośrednictwem portalu obywatel.gov.pl lub aplikacji mObywatel. Dokładną instrukcję znajdziemy na stronie www.gov.pl.

Usługa jest bezpłatna i realizowana natychmiastowo.

Co musisz zrobić?

1. Kliknij przycisk Zastrzeż PESEL lub cofnij zastrzeżenie i zaloguj się. System przeniesie cię do mObywatel.gov.pl.

2. Wybierz Zastrzeż PESEL lub Cofnij zastrzeżenie.

Jeśli chcesz cofnąć zastrzeżenie numeru PESEL, możesz to zrobić: - bezterminowo lub - określić datę i godzinę, kiedy system automatycznie zastrzeże ponownie twój numer PESEL.

Dla obywateli ceniących tradycyjne formy kontaktu lub tych, którzy nie ufają technologiom, pozostaje udanie się do urzędu gminy. Pracownicy mają obowiązek zastrzec numer PESEL każdemu, kto tylko tego sobie zażyczy.

Co trzeba przygotować?

Jeśli jesteś: - obywatelem polskim – dowód osobisty (możesz okazać dowód w aplikacji mObywatel) lub paszport, - cudzoziemcem – dokument podróży cudzoziemca lub inny dokument potwierdzający tożsamość i obywatelstwo, - obywatelem Ukrainy lub małżonkiem obywatela Ukrainy bez obywatelstwa ukraińskiego – masz numer PESEL ze statusem UKR, - nie masz żadnego z wyżej wymienionych dokumentów – inny dokument, na podstawie którego ustalono twoją tożsamość przy nadawaniu statusu UKR.

Jeśli nie chcesz wypełniać wniosku samodzielnie, możesz poprosić urzędnika, aby wydrukował wypełniony wniosek z systemu. (kl)