Zdrowie psychiczne – kiedy do specjalisty?

ZDROWIE PSYCHICZNE – KIEDY DO SPECJALISTY?

Stare hinduskie przysłowie mówi, że każdy człowiek jest jak dom z czterema pokojami – pokojem ciała, pokojem umysłu, pokojem duszy i pokojem emocji. Mądry człowiek codziennie odwiedza każdy z pokoi, choćby po to, aby w nim przewietrzyć. Pokój ciała to nasza fizjologia oraz czas i uwaga jaką poświęcamy zdrowiu i kondycji fizycznej. Pokój umysłu – nauka, praca, refleksje. Mieszkanie duszy to nasza religijność i duchowość.

Na koniec część zajmowana przez emocje i relacje to ogólnie mówiąc obszar naszej psychiki. Zastanów się, jak często odwiedzasz każdy z pokoi? Być może, któryś z nich jest Twoim ulubionym, a do innego wolisz nawet nie zaglądać?

By zrozumieć w pełni funkcjonowanie człowieka, nie sposób koncentrować się tylko na wybranym obszarze, ignorując pozostałe. Nowoczesna psychologia widzi człowieka jako całość. Akcentuje ona pojęcie zdrowia psychicznego – w sposób pozytywny poszukuje w człowieku jego mocnych stron, by z ich wykorzystaniem wzmacniać go i przezwyciężać trudności doświadczane przez niego w różnych obszarach życia.

Zdrowie psychiczne człowieka to najogólniej mówiąc stan dobrego samopoczucia, na który wpływają czynniki biologiczne i psychologiczne, interakcje społeczne i właściwości środowiska. Stan dobrego samopoczucia zazwyczaj jest łączony z przeżywanymi emocjami. Emocje te określa się jako pozytywny nastój, zadowolenie z życia, zrównoważenie, poczucie szczęścia.

Ponadto ważna jest zdolność do przeżywania uczuć w sposób adekwatny do doświadczanych sytuacji: osoba cieszy się, gdy dzieje się coś pozytywnego lub złości w okolicznościach niepowodzeń, rozpacza podczas przeżywania dużej straty, boi się w chwili realnego zagrożenia, odczuwa szczęście w radosnych momentach.

W takim stanie psychicznym człowiek jest w stanie realizować swoje możliwości, potrafi poradzić sobie w różnych sytuacjach życiowych, uczestniczyć w życiu społecznym i spełniać się w różnych rolach. W zaburzeniach zdrowia psychicznego występuje brak adekwatności między przeżyciami emocjonalnymi a doświadczeniami życiowymi, a w efekcie ogólne poczucie niezadowolenia z życia, brak możliwości podejmowania aktywności.

W zaburzeniach psychicznych obok diagnozy psychiatrycznej stawianej przez lekarza, istotna jest również diagnoza i pomoc psychologiczna. Diagnoza psychiatryczna częściej ma za zadanie zidentyfikowanie konkretnego zaburzenia – mówiąc w dużym uproszczeniu to nazwanie choroby – i na tej podstawie dobranie leczenia m.in. farmakologicznego.

Diagnoza psychologiczna w większym stopniu nastawiona jest na poznanie sposobu funkcjonowania osoby i wsparcie jej w obszarach identyfikowanych jako problemowe.

Kiedy i w jaki sposób zwrócić się po pomoc do specjalisty? Jak twierdził czeski pisarz Karel Capek „Człowiek nigdy nie pozbędzie się tego o czym milczy”. W pierwszej kolejności należy odstawić na bok swoje uprzedzenia – poszukiwanie pomocy w kwestiach poprawy stanu psychicznego jest tak samo naturalne jak proszenie o porady w zakresie leczenia chorób somatycznych.

Niestety, wciąż jeszcze w społeczeństwie funkcjonują krzywdzące stereotypy dotyczące osób cierpiących na zaburzenia psychiczne, które sprawiają, że wiele chorych wstydzi się szukać pomocy u psychologów lub psychiatrów. Natomiast według Światowej Federacji Zdrowia Psychicznego w ciągu kilkunastu lat zaburzenia psychiczne staną się jednym z głównych problemów zdrowotnych. Eksperci alarmują, że wraz z rozwojem cywilizacyjnym coraz więcej osób zapada na choroby psychiczne.

Codzienny stres, dynamiczne tempo życia oraz brak czasu na odpoczynek sprzyjają pojawieniu się zaburzeń w sferze psychicznej. Obecnie co druga osoba ma sporadycznie objawy nerwicy, ale co piąty człowiek trwale odczuwa objawy tej choroby. Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla, że 20% ludności cierpi na zróżnicowane choroby psychiczne. W Polsce natomiast, rawie 8 mln osób w wieku od 18 do 64 lat ma objawy zaburzeń psychicznych.

Z badań prowadzonych przez Światową Organizację Zdrowia wynika, że do 2030 roku depresja może stać się najbardziej powszechną dolegliwością zdrowotną. Eksperci wskazują także na ogromne psychiczne koszty pandemii.

Jeśli obserwujesz u siebie jeden lub kilka z poniższych objawów nie wahaj się zgłosić po pomoc psychologiczną:

- odczuwasz poczucie wyobcowania, obojętność, brak zainteresowania światem – masz wrażenie, że życie nie ma głębszego sensu, popadasz w apatię, obserwujesz u siebie spadek nastroju, myśli rezygnacyjne lub samobójcze lub dokonałeś próby samobójczej;

- masz przewlekłe problemy ze snem, niepokojące zmiany w sposobie odżywiania, aktywności czy też w zakresie życia seksualnego;

- obserwujesz u siebie ciągłe napięcie emocjonalne, poczucie niepokoju, irracjonalny lęk lub brak umiejętności poradzenia sobie z realnym stresem, nieadekwatne do sytuacji emocje, zmienne nastroje, wybuchy emocji, nadaktywność;

- nie odczuwasz zadowolenia podczas czynności, które dotąd sprawiały Ci radość;

- przeżywasz niezdolność do pracy czy też pełnienia dotychczasowych ról życiowych (ojca, matki, partnera itp.) z powodu zmiany swojego stanu psychicznego;

- czujesz się obserwowany czy prześladowany, odnosisz wrażenie, że inni znają twoje myśli, zauważasz rzeczy niecodzienne lub takie, których inni nie dostrzegają np. słyszysz głosy;

- zauważasz pogorszenie koncentracji lub pamięci;

- odczuwasz różne objawy fizyczne np. kołatanie serca, nadmierna potliwość, bóle neurologiczne, bóle głowy, a badania lekarskie nie wykazały nieprawidłowości;

- nadużywasz alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych;

- każda inna sytuacja, w której czujesz się źle, nie potrafisz zrozumieć otaczającej cię rzeczywistości i podjąć adekwatnych działań lub chcesz poznać i doskonalić swoje umiejętności psychologiczne (związane z rozwojem zawodowym, wychowywaniem dzieci itp.).

Bezpłatną pomoc psychologiczną możesz otrzymać m.in. w placówkach NFZ lub Ośrodkach Interwencji Kryzysowej. Telefon zaufania dla osób dorosłych w kryzysie emocjonalnym to: 116 123, dla dzieci i młodzieży: 116 111. Zagrożenie życia należy bezzwłocznie zgłaszać pod numer alarmowy 112.

Gabinet Psychologiczny ALTUM Karolina Trepka-Gałuszka Zawiercie, ul. Daszyńskiego 55 tel. 668299668