Myszków traci mleczarnię: koniec śmietany w woreczku i sera myszkowskiego

Myszkowska mleczarnia to nie był zwykły zakład. Dla wielu mieszkańców to po prostu część życia - smak dzieciństwa, zapach poranków, wspomnienia zwykłych zakupów „po kefir” czy „po ser myszkowski”. Zakład działał tu od kilkudziesięciu lat, na dobre wpisując się w krajobraz miasta. Teraz wszystko wskazuje na to, że ta historia dobiega końca. Czytaj dalej na str. 6-7

Połączenie (przejęcie) myszkowskiej mleczarni przez Okręgową Spółdzielnię Mleczarską w Łowiczu, sfinalizowane z końcem 2024 roku, oznaczało, jak widać, nie tylko zmianę szyldu, ale praktyczną likwidację niezależnej działalności OSM Myszków. Zakład w Myszkowie miał się stać czwartym obiektem produkcyjnym w strukturze Łowicza, ale w węższym profilu - skupionym głównie na serach dojrzewających i miękkich, jak bundz.

- Każdy z naszych zakładów ma swoją specjalizację. Myszków produkuje i będzie produkował sery i będą to głównie sery z dodatkami. Jest to szansa rozwoju dla OSM Myszków, a także dla OSM Łowicz, dlatego obie nasze spółdzielnie postrzegają współpracę jako obustronną szansę - powiedziała dla Gazety Myszkowskiej Iwona Grzybowska, prezes OSM Łowicz, w artykule wyglądającym na sponsorowany, ale bez takowego oznaczenia, opublikowanym w listopadzie 2023 roku.

Galanteria mleczarska, która była sercem lokalnej produkcji i miała być szansą, po kilkunastu miesiącach zostanie całkowicie wygaszona. A zaczęło się od śmietany, która pierwsza zniknęła z półek.

Śmietana w woreczku, kefir, twaróg... coś, czego nie zastąpi Łowicz

Kiedyś prawie w każdym domu w Myszkowie była śmietana w woreczku. Kefir z mleczarni, świeży twaróg, ser myszkowski - to były produkty, które rozpoznawało się po smaku. Produkowane tu, lokalnie, przez lata stąd.

Ser myszkowski, dojrzewający z mleka od jurajskich krów, był wizytówką regionu - prosty, z nutą tradycji sięgającej czasów, gdy mleczarnia zrzeszała setki drobnych dostawców z Jury Krakowsko-Częstochowskiej. Mleko przetwarzano na miejscu, co gwarantowało świeżość i niski ślad węglowy. Teraz smak dochodzi z zapomnienia: śmietana w woreczku i logo OSM już dawno zniknęła z półek.

Wszystko zastąpiły produkty UHT z Łowicza, standaryzowane i masowe, pozbawione tego lokalnego charakteru.

Myszkowska mleczarnia została przejęta przez dużą spółdzielnię OSM Łowicz. Obiecywano, że to połączenie, nie likwidacja. Że Myszków zyska, że produkcja zostanie.

- Strategia marketingowa, a także sprzedażowa zakładu, pozostawienie brandu OSM Myszków na ściśle określonej kategorii produktów kierowanej do lokalnego rynku.

Niemniej jednak nieunikniona jest ekspansja produktów z Myszkowa na rynku poprzez OSM Łowicz, który zapewni im nie tylko miejsce na półkach sklepowych, które możemy osiągnąć poprzez prowadzoną stałą współpracę z sieciami, ale także zwiększenie świadomości marketingowej, docierając do szerokiego grona konsumentów, zapewniając korzyść naszym spółdzielniom - dodała Grzybowska.

W praktyce zaczęto wygaszać kolejne linie, popularne lokalne produkty znikały ze sklepów, a dziś coraz głośniej mówi się o zamknięciu zakładu. Współpraca ruszyła w grudniu 2023 roku, z audytami i „usprawnieniami” narzuconymi przez Łowicz, które miały przynieść korzyści finansowe, ale kosztem autonomii.

- To OSM Myszków zaczął szukać większego partnera, z którym spółdzielnia mogłaby się połączyć. Chcąc utrzymać się na rynku skupu mleka, przerabiać surowiec na produkty mleczarskie oraz podtrzymać zatrudnienie, które w OSM Myszków wynosi 70 osób, musieliśmy wspólnie z Radą Nadzorczą szukać najlepszego rozwiązania i partnera dla naszych dostawców - członków spółdzielni.

Takim partnerem będzie OSM Łowicz, który cenę w skupie mleka ma dużo większą niż OSM Myszków, którego marka na półce sklepowej jest rozpoznawalna - mówiła dla Gazety Myszkowskiej prezes OSM Myszków Joanna Kaptacz.

A co realnie zrobiono? Obniżono cenę skupu mleka od myszkowskich dostawców obniżając ich klasę?

Wniosek o koncentracji trafił do UOKiK we wrześniu 2024, a w styczniu 2025 Gazeta Myszkowska donosiła o otwarciu sklepu Łowiczanka przy ul. Kościuszki - ignorując symboliczny znak, że marka Myszków schodzi na dalszy plan.

Historia OSM Myszków sięga co najmniej kilkudziesięciu lat wstecz, z korzeniami w spółdzielczości mleczarskiej regionu, gdzie w latach 90. zrzeszała już setki członków. Była dumą powiatu, skupiając ponad 900 członków (w tym ponad 300 aktywnych dostawców) i przetwarzając mleko na wysokiej jakości sery, które trafiały nie tylko do lokalnych sklepów, ale i na stoły w całej Polsce.

To nie jest tylko problem budynku. To problem ludzi

Bo za mleczarnią stoją nie tylko pracownicy zakładu - kiedyś 70, dziś 50 osób, których los teraz wisi na włosku, z niepewną perspektywą przenosin lub odpraw. Za nią stoją też rolnicy - mali, lokalni dostawcy mleka, którzy od lat codziennie przywozili surowiec do Myszkowa.

OSM Myszków skupiała około 320 dostawców z czterech powiatów: myszkowskiego, częstochowskiego, będzińskiego i lublinieckiego - głównie rodzinne gospodarstwa o niewielkiej skali, dla których mleczarnia była kołem ratunkowym. Była dla nich pewnym rynkiem zbytu: krótkie trasy, szybkie odbiory, niewielkie gospodarstwa, często rodzinne, dochód, który był podstawą utrzymania.

Zamknięcie mleczarni oznacza, że ci rolnicy będą musieli szukać nowych odbiorców albo co bardziej prawdopodobne zlikwidować swoją działalność.

A na rynku mleka nie ma sentymentów. Duże firmy jak Łowicz wolą ogromne dostawy z dużych gospodarstw - te skupujące po 450 mln litrów rocznie, z 2500 dostawcami. Dla małych rolników z powiatu myszkowskiego taka zmiana może być ciosem, po którym nie da się już podnieść. W 2024 roku ceny skupu mleka w regionie oscylowały wokół 220 zł/hl, ale z wyższymi kosztami transportu i logistyki, marże spadną.

Konsolidacja branży, chwalona przez prezes Łowicza Iwonę Grzybowską jako „jedyna metoda przetrwania”, dla drobnych producentów oznacza marginalizację - wielu może zrezygnować z hodowli, pogłębiając wyludnianie wsi w tym zakątku województwa śląskiego.

Myszków rozwija możliwości? Pytanie: czyje?

Hasło promocyjne miasta brzmi: „Myszków rozwija możliwości”. Dziś wielu mieszkańców zadaje pytanie: czy rozwijamy możliwości, czy je tracimy? Bo zamknięcie mleczarni to nie tylko utrata kilku produktów na półce. To przede wszystkim:

• Utrata lokalnych miejsc pracy: 50 etatów w zakładzie, plus pośrednie zatrudnienie w logistyce i dostawach. • Utrata lokalnego smaku i tożsamości: Ser myszkowski i śmietana w woreczku to nie tylko jedzenie - to symbol Myszkowa.

Teraz, w dobie awantur o odwierty i planów górniczych, tracimy kolejną warstwę kulturową, o której nikt głośno nie mówi. • Utrata stabilności dla małych gospodarstw rolnych: setki dostawców, głównie z Jury, może stracić znaczną część dochodów przez dłuższe łańcuchy dostaw; w skali powiatu to setki rodzin.

Z każdym rokiem ubywa nam rzeczy, które były naprawdę „nasze”

W Myszkowie znikają kolejne znane marki, miejsca, zakłady. Teraz mleczarnia - zakład, który przez dziesiątki lat był częścią codzienności, zrzeszał w Krajowym Związku Spółdzielni Mleczarskich i symbolizował polską spółdzielczość. I nawet jeśli jej likwidacja będzie ubrana w piękne słowa dla mieszkańców i rolników, będzie to po prostu koniec epoki.

po połączeniu? Czy potwierdza Pani liczbę około 50 pracowników, których los jest niepewny? Jakie są plany wobec pozostałych – przeniesienia do innych zakładów Łowicza czy odprawy? 5. Czy Pani otrzymała wypowiedzenie, czy nadal pracuje Pani na stanowisku dyrektora Zakładu Mleczarskiego w Myszkowie w strukturach OSM Łowicz? Jak wygląda Pani obecna sytuacja zawodowa po połączeniu spółdzielni? Czy po likwidacji zakładu będzie Pani nadal pracowała jako dyrektor? 6.

Docierają do redakcji DEMOKRATYCZNEJ sygnały od pracowników, że w OSM Myszków przed i po połączeniu dochodziło do praktyk mobbingowych. Czy wobec Pani prowadzone są jakiekolwiek postępowania lub skargi dotyczące mobbingu? 7. Jak Pani odnosi się do zarzutów, że pracownicy obwiniają Panią o obecny los zakładu i atmosferę w miejscu pracy? 8. Co z losem małych, lokalnych dostawców mleka z Jury Krakowsko-Częstochowskiej?

Obniżono im klasę skupowanego mleka i ceny - czy to było konieczne po połączeniu? Czy Łowicz planuje kontynuować skup od drobnych gospodarstw, czy preferuje większe dostawy? 9. Czy uważa Pani, że połączenie uratowało OSM Myszków przed bankructwem, czy raczej przyspieszyło likwidację niezależnego zakładu? 10. Co Pani dziś powiedziałaby pracownikom i dostawcom, którzy czują się oszukani?

Wiem, ale nie powiem

Dyrektor odmówiła udzielania odpowiedzi na pytania redakcji oraz ponownie powołała się na przepisy o ochronie danych osobowych. Jednocześnie redakcja podkreśla, że pytania dotyczyły wyłącznie pełnionych funkcji publicznych, decyzji gospodarczych oraz ich skutków społecznych i ekonomicznych, a nie życia prywatnego.

Brak merytorycznej odpowiedzi na kluczowe kwestie dotyczące m.in. warunków połączenia spółdzielni, losu majątku, pracowników i lokalnych dostawców tylko wzmacnia potrzebę publicznej debaty i transparentnego wyjaśnienia okoliczności, w jakich Myszków traci jeden ze swoich najważniejszych zakładów.

Szanowna Pani Redaktor, w odpowiedzi na przesłane pytania informuję, że odmawiam udzielenia jakichkolwiek odpowiedzi oraz komentarzy w poruszanych sprawach. Odmowa ta wynika m.in. z faktu, iż niektóre informacje, których dotyczą pytania, mogą być objęte obowiązkiem zachowania poufności, wynikającym z przepisów prawa oraz regulacji wewnętrznych, które obowiązują mnie również po zakończeniu pełnienia funkcji prezesa Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w Myszkowie.

Jednocześnie oświadczam, że nie wyrażam zgody na przetwarzanie ani publikowanie moich danych osobowych w zakresie wykraczającym poza informacje dotyczące pełnionej przeze mnie w przeszłości funkcji zawodowej, w szczególności w odniesieniu do mojej aktualnej sytuacji osobistej i zawodowej. Przetwarzanie danych powinno pozostawać w granicach uzasadnionego interesu publicznego oraz zasad wynikających z RODO, w tym zasady minimalizacji danych i rzetelności.

Ponadto wskazuję, że rozpowszechnianie informacji nieprawdziwych, niezweryfikowanych lub opartych na domniemaniach bądź sugestiach, w szczególności odnoszących się do rzekomych nieprawidłowości lub praktyk mobbingowych, może stanowić naruszenie moich dóbr osobistych, w tym dobrego imienia i reputacji, i skutkować podjęciem przeze mnie przewidzianych prawem środków ochrony. [podpis nieczytelny]